Peygamber efendimiz
”Az konuşmak imandan, çok söz nifaktandır” buyurmaktadır.
Dil büyük nimettir. İyiliği de
kötülüğü de büyüktür. Cennete de Cehenneme de götürür. İman ve küfür dildeki
ifadeden anlaşılır. Dil ya hak konuşur ya batıl. Diğer uvuzların sahası dardır.
Kulak sadece işitir, göz sadece görür. Dilin sahası ve manevra alanı ise geniştir.
Atalarımız derki.
Sana senden olur, her ne olursa, başın selamet bulur, dilin durursa, Göz iki
kulak iki, ağız tek, çok görüp çok dinleyip, az söylemek gerek! Nasihatini
tembihlemişlerdir.
Yunus Emre de diyor
ki: Sözünü bilen kişinin, yüzünü ağ ede bir söz. Sözü pişirip diyenin,
işini sağ ede bir söz. Söz ola kese savaşı, söz ola kestire başı, Söz ola zehirli
aşı bal ile yağ ede bir söz.
Dil üzerine çok söz söylenmiştir. Söz gümüşse sükût altındır. Söz
insanın terazisidir. Fazlası ziyan, azı vakardır. Az konuşan kınanmaz, üstelik
itibarı çok olur. Şaka alay ve boş konuşmak belaya yol açar. Çok konuşmak dostluğu
bozar. Lüzumsuz konuşmak ayıpları açar, acı söyleyenden dostlar kaçar. Sükût
âlimin ziyneti, cahilin ayıbına perdedir. Sözün en hayırlısı az ve anlaşılır
olanıdır.
Dil irfan hazinesinin anahtarıdır,
çok konuşan gönüldeki hizmet cevherini boşaltır. Az söz edeptir, güzel amelleri
korumaya sebeptir. Hata yapmamanın tek yolu ketumiyet itidal ve tedbirdir.
Hayırlı söz keramet, sükût selamettir.
Yalan zayıflatır imanı, rezil eder insanı. Dedikodu gıybettir, şiddetli bir
afettir. Alay belki güldürür, ama kalbi öldürür. Çok gülmek ayıptır, ahiret
için kayıptır. Dil söylerse gönül susar, gönül susunca, dil zehir kusar.
Çok konuşan gaf eder, vakti israf
eder. Dil yarası ok yarasından acıdır. Akıllı bildiğini söylemez, deli söylediğini
bilmez. Bilmem demek ilmin yarısıdır. Kime sır söylersen onun kulu olursun.
Açıklanan sır yayılır muhakkak, sır saklamayana denir ahmak. Dil kılıç gibidir,
iyi kullanılmazsa kendi ölümüne sebep olur.
Hikmeti konuşmakta değil,
susmakta aramalıdır! Susmak aklın süsü ve cehaletin örtüsüdür. Tatlı dilli ve
cömert elli olmalıdır.
Üç Hükümdarın öğüdü şöyledir:
*Bütün pişmanlıklarım
söylediğim sözlerden oldu. Söylemediğim den hiç pişman olmadım.
*Söylemediğim
sözlerin sahibiyim. Fakat söylediğim sözlerin esiriyim.
*Bazı sözleri söylemeye gücüm yetti, fakat söylediğim
sözleri geri almaya gücüm yetmedi.
Uvuzlarımızdan en çok isyan edeni dildir. Kolaylıkla istediği tarafa gider. Her
sabah, bütün uvuzlar, yalvararak dile derler ki; Bizim hakkımızı gözetmekte,
Allah’tan kork, kötü söz söyleme, bizi ateş te yakma! Bizim dine uyup uymamamız
senin sebebinledir. Sen doğru olursan biz de doğru oluruz. Sen eğri olursan biz
de eğri oluruz. (Tirmizi)
Susmak verilmesi gereken en zor cevaptır.
Konuşmaksa kolay olanıdır. Ben sustum isteyen konuşsun!